Business
Accountancy
Een accountant is iemand die beroepsmatig jaarrekeningen controleert (ook wel auditing genoemd), jaarrekeningen opmaakt of financiële administraties voert. Zelf ben ik 10 jaar controlerend accountant geweest. Het is mijn oprechte overtuiging dat in een zuivere, eerlijke en open wereld de controlerend accountant (auditor) volstrekt overbodig is. In de huidige samenleving kan de accountant echter wel een heel belangrijke rol vervullen.
Om dat te begrijpen moeten we eerst even naar het onstaan van accountancy kijken. De oorsprong van het beroep komt uit de oudheid, de woorden audit en auditor zijn afgeleid van het Latijnse audire , dat luisteren betekent. Oorspronkelijk werd een bepaalde situatie of geschil waar men niet uitkwam voorgelegd aan een oude wijze man. Die luisterde naar beide partijen en hij kwam op basis van hetgeen hij had gehoord en zijn wijsheid tot een bepaald oordeel. Een onafhankelijk, objectief waarnemer dus.
Tot 1500 was bijna al het auditen gericht op de activiteiten van de overheid. Feitelijk bestond de enige vorm van controle uit het bijhouden van 2 verschillende boekhoudingen (die periodiek met elkaar vergeleken werden). Het doel daarvan pas primair gericht om fraude te ontdekken, de kans op fouten te verkleinen en de eerlijkheid van degenen die belast waren met de boekhouding te waarborgen.
De industriele revolutie van 1750 tot 1850 zorgde voor een enorme economische opleving. Dit zorgde ervoor dat veel bedrijvigheid ontstond en de mensen met kapitaal schakelden professionele managers in voor hun bedrijfsvoering, in plaats van het allemaal zelf te doen. Dit leidde in de periode van 1850-1900 tot een enorme vraag naar auditors die, onafhankelijk van het management, nagingen of er geen fouten door uitvoerend personeel of managementfraude was gepleegd. Zij rapporteerden hun bevindingen aan de eigenaren (de kapitaalhouders). Dit was het begin van de moderne accountancy.
Tegenwoordig is het zo dat de kapitaalhouders van een onderneming (de aandeelhouders), of de toezichthouders bij een lokale overheidsinstelling (de gemeenteraad), de accountant benoemt en aan hen rapporteert de accountant dan ook.
Samenvattend kan je stellen dat de huidig accountant met name zijn bestaansrecht ontleent aan het bestaan van wantrouwen en oneerlijkheid. Als iedereen te vertrouwen is, hoeft er immers ook niet gecontroleerd te worden of het allemaal goed is gegaan. Het is mijn stellige overtuiging dat ook onbewuste fouten, in veel gevallen duiden op oneerlijkheid. Als iemand 100% betrokken en alert is bij zijn werk, dan maakt hij geen fouten, ook niet onbewust. Vergelijk het maar met je grootste hobby. Als je daarmee bezig bent, kan je gemakkelijk de wereld om je heen vergeten. Of het nemen van een penalty, dan is de doelman 100% aanwezig en alert. Uiteraard kan het maken van fouten ook liggen aan het tekortschieten van ervaring of opleiding. Dit is het echter gemakkelijk te ondervangen binnen een bestaande bedrijfstructuur.
Maar hoeveel mensen zijn 100% alert en betrokken met hun werk? Hoeveel mensen doen het werk dat ze leuk vinden, waar hun passie ligt?
Hoeveel mensen werken louter voor het geld?
De meerwaarde van de accountant kan nu dan ook enorm zijn. Hij is immers de onafhankelijke waarnemer die eerlijk rapporteert wat hij aantreft. Althans, zo zou het moeten zijn. Er zijn helaas voorbeelden te over van accountants die over de schreef gaan. Want hoe onafhankelijk is de accountant daadwerkelijk van de organisatie die hem betaalt?
Ondernemingen
Als je bedrijfseconomie volgt, dan leer je al van jongs af aan dat het normaal is dat bedrijven winst maken. Sterker nog, voor de meeste bedrijven is winst het doel. En het moet dan ook altijd meer zijn dan het jaar ervoor. Dat heb ik nooit begrepen. Waarom is het doel niet werkgelegenheid, plezier, passie, betrokkenheid met de maatschappij, innovatie en dergelijke?
Winst wordt gezien als een vergoeding voor het kapitaal dat de eigenaren (aandeelhouders) ter beschikking stellen. Als het een eenmanszaak of klein familiebedrijf betreft, dan zijn het eigendom of de aandelen vaak al in bezit van de personen die het werk zelf doen. Zij krijgen al loon, dus in dat opzicht is het niet nodig dat zij ook nog een vergoeding voor het kapitaal ontvangen. In die zin is winst niet nodig.
Als we het hebben over een beursgenoteerde onderneming, dan zijn de aandeelhouders vaak grote of kleine beleggers die een rendement willen behalen op hun ingelegde geld. Veelal staat dat rendement centraal en veel minder de onderneming zelf of de activiteiten daarvan. Van daadwerkelijke betrokkenheid bij het bedrijf is dan ook geen sprake.
It’s all about the money. Ain’t it sad?
Het kan ook anders!
Gelukkig maar! Als je echt gaat leven, zul je inzien dat het ook allemaal heel anders kan. Dat het leven niet hoeft te bestaan uit wetten, regels, controle en geld.
Het sleutelwoord is communiceren. Luisteren naar elkaar en eerlijk zijn. En, en het volgende is voor een ex-accountant heel wat, vertrouwen hebben! In plaats van controle (=macht) willen hebben. Loslaten en vertrouwen hebben. En plezier!